اُتوپيا

در این پست قصد دارم در مورد لغت جهانی شدن (terminology of globalization)  مباحثی را مطرح کنم. این بحث از آن جا مهم است که در مباحثی مربوط به جهانی‎شدن مانند؛ «جهانی‎شدن و توسعه» و «جهانی‎شدن در کشورهای در حال توسعه» عامل فعال در جهانی‎شدن مورد سوال است.

جهانی‎شدن از یک روند حکایت دارد که برای کشورهای در حال توسعه میزان فعال‏بودنشان در این جریان بسیار مهم است. در این‏جا می‏توان به اهمیت قدرت در جهانی‎شدن اشاره کرد. جهانی‎شدن موجب حذف و یا برجستگی و اشاعه‏ی فرهنگ‎ها می‎شود.

حال؛ کشورهای در حال توسعه‎ای که در این روند قرار گرفته‎اند آیا جهانی می‎شوند یا شبیه به کشورهای قدرتمند می‎شوند؟

در اینجاست که واژه «جهانی‎سازی» مطرح می‎شود. این واژه به عامل فعال در جهانی‎شدن اشاره دارد. نیل اسمیت در مقاله‎ای به جهانی‎سازی (globalism) اشاره کرده‏است. در این مقاله او به اهمیت اقتصاد در امریکا و جهانی‎شدن شهروندان آن اشاره می‎کند.

محقق دیگری که در کتابی به نام Orientalism, Postmodernism and Globalism  به جهانی‎سازی پرداخته است برایان ترنر (Bryan S. Turner) است. او در بخش سوم این کتاب به جریان جهانی‎شدن در شرق و کشورهای اسلامی پرداخته است.

در پایان این پست ما -که در کشورهای درحال توسعه هستیم- باید در عرصه‎ی نظری و سپس عملی بتوانیم در جریان جهانی‎شدن عاملی فعال باشیم تا حذف نشویم. 

منابع:

http://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=6lNCZEQS_34C&oi=fnd&pg=PP12&dq=globalism&ots=KXlJ8bZYGd&sig=0iZgDLuwZ2eoskM-kNDyQMwD0nY

http://nl.indymedia.org/media/2007/09/47004.pdf

یکی از عواملی که در فرایند جهانی‎شدن مؤثر است و موجب تسریع روند جهانی‎شدن می‎شود دانشگاه‎ها است، خصوصاَ دانشگاه‎ها و مراکز علمی‎ای که بیشتر مصرف‎کننده‎ی علم هستند تا تولید کننده.

از دو طریق جریان جهانی‎شدن در این دانشگاه‏ها اتفاق می‎افتد: یکی از راه کتاب‎های ترجمه‎شده از مراکز علمی غربی و دیگری از طریق اساتیدی که در دانشگاه‎های خارج از کشور تحصیل کرده‎اند و معمولاَ  به صورت ناخودآگاه روند جهانی‎شدن را تسریع می‎کنند.

جدای از این روند خود فضای دانشگاه -معمولا در کشورهای جهان سوم و در حال توسعه- فضایی بازتر از جامعه دارد و دانشجویان در ارتباط با یکدیگر و همچنین در مسیر تحصیلات خود بیش‎تر در جریان جهانی‎شدن قرار می‎گیرند.

امروزه معمولا دانشجویان ارتباط بیشتری با فضای مجازی دارند و به این صورت هم، دانشگاه می‎تواند بستری برای ارتباط بیش‎تر با اینترنت باشد که بین اینرنت و تسریع در فرایند همبستگی مستقیم وجود دارد.

شاید بهتر باشد اولین مطلب وبلاگ «جهانی‎شدن» در مورد چیزی باشد که من  از این درس انتظار دارم. «جهانی‎شدن ارتباطات» به عنوان یک درس چه چیزی را باید به ما بیاموزد؟ به قول استادی که تا به حال از لحاظ روش کار مانندش را ندیده‎ام‏، باید هر درس را زیر تابلوی دانشکده دید. او (دکتر هاله لاجوردی) می‎گفت که هر درس باید در مسیر نام رشته هم باشد. حال ما در دانشکده علوم اجتماعی هستیم و در رشته‎ی ارتباطات.

علوم اجتماعی در دانشگاه تهران دوست داشته است که با رشته های خود مانند جامعه‎شناسی، مردم‎شناسی و ... و همچنین ارتباطات بتواند شاید دردی را از اجتماع ایرانی بردارد و یا حداقل تشخیص دهد که در جامعه ما چه می‎گذرد.

پس از آن رشته‎ی ارتباطات در دانشکده‎ی ما یعنی فهم مسائل ارتباطاتی جهان و ایران و سپس شناخت دردها و راه‎حل‎ها و توصیف هست‎ها و تلاش برای رسیدن به بایدها!

این تذکر خوبی برای خودم و تمام دانشجویان بود و حال «جهانی‎شدن ارتباطات».

جهانی‎شدن یک فرایند است که مورد توجه علوم و اندیشمندان قرار گرفته است. جهانی‎شدن مورد نظر ما امری مدرن و متعلق به دوران تجدد است و ریشه‎ی آن هم در همان تجدد است. اولین تعریفی که از جهانی‎شدن  به ذهنم می‎رسد این است: حرکت (شدن) فرهنگ و یا مسائل اجتماعی دنیای جدید به سوی همرنگی و یکسانی را می‎توان جهانی‎شدن دانست. با این توصیف اضافه شدن « جهانی‎شدن»  به «ارتباطات» با یک «کسره»ی قابل توجه، معنای مشخصی را نشان می‎دهد. یعنی در این درس باید به «ارتباطات جهانی‎شده» توجه کرد و ارتباطات را در فرایند جهانی‎شدن بازشناسی نمود.

امر مهم دیگری که از اصطلاح « جهانی‎شدن» برنمی‎آید اما مورد انتظار دانشجویان ارتباطات است، تأثیر «ارتباطات» بر « جهانی‎شدن» است که بسیار حوزه‎ی وسیع و جالبی است.

اکنون برای نویسنده‎ی وبلاگ و شاید خیلی دیگر از دانشجویان ارتباطات فهم و شناخت بهتر فرایند جهانی‎شدن و  داشتن توصیف خوبی از این فرایند، در ایران و جهان، لازم‎ترین مسئله باشد.